Pijler één: de AOW als gedeelde basis
In 1957 voerde Nederland de AOW in. Een volksverzekering, bedoeld als basisinkomen voor iedereen op latere leeftijd. Het idee was simpel: wie in Nederland woont of werkt, bouwt automatisch mee. Elk jaar dat je verzekerd bent, levert je twee procent AOW-recht op. Na vijftig jaar heb je het volledig opgebouwd.
De AOW werkt via het omslagstelsel. Wat werkenden nu betalen, gaat direct naar de uitkeringen van huidige gepensioneerden, solidariteit, ingebakken in de wet. De hoogte is gekoppeld aan het wettelijk minimumloon, dus de uitkering beweegt mee met de loonontwikkeling. Maar het is een basis, en voor de meeste mensen niet genoeg om hetzelfde inkomen te behouden als tijdens hun werkjaren.
Pijler twee: het pensioen via je werkgever
De tweede laag groeide uit pensioenfondsen die grote werkgevers en sectoren in de twintigste eeuw opzetten. Later ondersteunde de overheid dit met wetgeving en fiscale voordelen. Inmiddels heeft ongeveer negentig procent van de werknemers een aanvullende pensioenregeling via de werkgever.
Hoe werkt het? De premie gaat naar een pensioenfonds of verzekeraar, die het geld belegt. Meestal betaalt de werkgever ongeveer twee derde van die premie en de werknemer één derde, maar de exacte verdeling verschilt per pensioenfonds en cao . Wat er uiteindelijk uitkomt, hangt af van wat er is ingelegd en wat het oplevert. Toch weten de meeste mensen er nauwelijks iets van.
Geen werkgeverspensioen? Dan mis je deze laag volledig. Dat geldt voor veel zelfstandigen en mensen die lang buiten loondienst hebben gewerkt.
Pijler drie: wat je zelf aanvult
De derde pijler is voor wie een gat heeft. Zelfstandigen die geen werkgeverspensioen opbouwen, mensen die eerder willen stoppen, of werknemers bij wie de tweede pijler beperkt is. Via een lijfrente of vergelijkbare individuele pensioenregeling kun je zelf aanvullen. De overheid stimuleert dit met fiscale voordelen: inleg is binnen bepaalde grenzen aftrekbaar. Het geld zit doorgaans vast tot je pensioendatum.
Waar zit jouw gat?
Nu je de drie lagen kent, kun je je eigen situatie bekijken. Heb je altijd in loondienst gewerkt? Dan heb je waarschijnlijk pijler één en twee. Werk je als zelfstandige, of heb je periodes zonder werkgeverspensioen gehad? Dan is pijler drie de plek om naar te kijken. Niet als verplichting, maar als mogelijkheid om een pensioengat te dichten voordat het je later verrast.
